خويش تجديدنظر ( بداء ) كند ، و سقوط را از او دور سازد و به يارى او برخيزد ، كه خود گفته است : إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ . « 16 » بينش سوم : مردمان چنان تصور مىكنند كه حوادثى بر زيان ايشان در جريان است كه هيچ كارى دربارهء آنها از ايشان ساخته نيست ، همچون مرگ عزيزى يا گرفتار شدن به دردى بىدرمان يا مبتلا شدن به سلطه و قدرت حاكمى ستمگر يا به عقب ماندگى يا به خشكسالى ، ولى چنين نيست چه حتى اين ظواهرى كه بيرون از خواست انسان قرار مىگيرد ، به فرمان و تقدير و قضاى خدا صورت مىگيرد ، و خدا به چيزى حكم نمىكند مگر آن كه حكمت و عدالت او مقتضى آن بوده باشد ، و يكى از مقتضيات عدل او آن است كه قضا و تقدير او بر حسب چيزى باشد كه بندگانش كسب كرده‌اند ، مگر خود او نگفته است : « ظَهَرَ الْفَسادُ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ بِما كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ - تباهى در خشكى و دريا بر اثر آنچه دستهاى آدميان كسب كرده است آشكار شد » . « 17 » در اين منتهاى بزرگداشت مشيت آدمى است كه خدا تقدير خويش را بر وفق آن قرار داده است ، آيا چنين نيست ؟ [ 5 ] سلام كلمه‌اى نورانى است كه قلب را از نورانيت و شادى لبريز مىكند ، چه جا براى هر چيز دارد كه نفس به آن متمايل است و روان براى رسيدن به آن تلاش مىكند و عقل خواستار آن است ، پس آدمى ، در آن هنگامى كه از وجود نقص در اندامهاى بدن خود شاكى است ، يا از اوضاع زندگى خويش راضى نيست ، يا به خواستهاى روح خود نمىتواند رسيد ، ديگر سلامتى و صلح و صفا ندارد ، آيا بيمار سلام و سلامت دارد ، و آيا مسكين از عافيت برخوردار است ، يا حسود در آرامش و امان به سر مىبرد ؟ هرگز . . . سلام / 249 با افزونى بسيارى از نعمتهاى خدا فراهم مىآيد كه چون به يكى از آنها نيازمند باشيم سلام را از دست داده‌ايم .

--> ( 16 ) - الرعد / 11 . ( 17 ) - الروم / 41 .